🔴 प्रशिक्षणाचा चौथा दिवस

 🔴 प्रशिक्षणाचा चौथा दिवस 

मागील तीन कधी संपून गेले ते समजलंही नाही. आजचा हा चौथा दिवस सुद्धा खूप चांगल्या आंतरक्रियांनी साजरा झाला. जेव्हा प्रशिक्षणांचे प्रत्येक दिवस अशा प्रकारे शैक्षणिक दृष्ट्या साजरे होतात तेव्हाच ते प्रशिक्षण खऱ्या अर्थाने पुढे पुढे जात असते आणि हवेहवेसे वाटत असते. शुक्रवार दिनांक २१ मार्च २०२५ म्हणजेच प्रशिक्षणाचा चौथा दिवस. या दिवशी सर्वच प्रशिक्षणार्थ्यांनी सक्रिय सहभाग घेण्याचे महत्त्वाचे कार्य घडले. 

सकाळच्या उकाडा होत नसलेल्या रमणीय स्थळी जिल्हा परिषद पूर्ण प्राथमिक शाळा नांदगाव मधलीवाडी शाळेच्या सभागृहात सर्व प्रशिक्षणार्थी यायला सुरुवात झाली होती. पाचच मिनिटांत सर्व वर्ग प्रशिक्षणार्थ्यांनी पूर्ण भरला. आजच्या दिवशी चौथा दिवस आहे , म्हणजे उद्याचा पाचवा दिवस आहे या आठवणीने सर्वांनाच खूप चांगले वाटत होते. चांगले या अर्थाने कि मागील तिन्ही दिवस अतिशय तणावरहित वातावरणात गेले होते. फक्त अभ्यासक्रम आणि विद्यार्थ्यांचा विचार करत दंग असलेले सर्व प्रशिक्षणार्थी पुन्हा एकदा आजही पहिल्या पासूनच सर्व आंतरक्रियांमध्ये सामील होत होते. 

प्रवीण कुबल यांनी कालच्या तिसऱ्या दिवसाचे अहवाल वाचन केले. सर्वानाच अहवाल आणि अहवालवाचन खूप आवडले असावे. आज SQAAF या महत्त्वाच्या विषयावर मार्गदर्शन होणार होते. SQAAF म्हणजेच शाळा गुणवत्ता मूल्यांकन आणि आश्वासन आराखडा . मा. मुद्राळे मॅडम यांनी या महत्त्वाच्या विषयावर अतिशय सखोल मार्गदर्शन केले. त्यात त्यांनी राष्ट्रीय शिक्षण धोरण २०२० , शालेय गुणवत्ता मूल्यांकन , गुणवत्तेचे मूल्यांकन , शालेय गुणवत्ता मूल्यांकन आराखडा , त्याची मार्गदर्शक तत्त्वे , मानके इत्यादींचे प्रोजेक्टरच्या साहाय्याने अतिशय अनमोल माहिती समजावून दिली. काही शंकांचे निरसन राज्यस्तरीय मार्गदर्शकांकडून करुन घेऊन पुनश्च मार्गदर्शन केले. गुणवत्ता मूल्यांकन आराखडा वापरताना कोणत्या गोष्टी करू नयेत कोणत्या गोष्टी कराव्यात यावर चर्चा केली. त्यांनी शालेय गुणवत्ता मूल्यांकन प्रणालीचा उद्देश सांगितला. 

प्रारंभिक , प्रगतशील , प्रगत आणि प्रवीण या चार स्तरांचे वर्गीकरण सांगितले. १२८ मानके भरताना कशी भरावी याबाबत अनेक प्रशिक्षणार्थी शिक्षक शिक्षिका यांनी आपले अनुभव कथन केले. क्षेत्र , उपक्षेत्र आणि मानके पातळीवर अनेकांना अनेक प्रश्न उपस्थित झाले. सर्व प्रश्नांची उत्तरे शोधण्याचा प्रयत्न झाला. काही प्रमाणात अजूनही शंका असू शकल्या तर नक्कीच पुढील पातळीवर आपल्या लक्षात येणार असल्याचे सांगण्यात आले. 

मा. राठोडसर यांनी मूल्यांकन झाल्यानंतर कशा प्रकारे परिशिष्टे १ ते ८ यांची आवश्यकता असणार आहे ते उदाहरणे देऊन स्पष्ट केले. त्यात त्यांनी शालेय बैठका , निर्धारकांसाठी सूचना , शाळा प्रमुख किंवा मुख्याध्यापकांच्या जबाबदाऱ्या , माहितीसंग्रह इत्यादींबद्दल माहिती दिली. आपल्याला आपल्या शाळेत निरीक्षणे अंतर्गत पाठ निरीक्षण , पाठ टाचण , परिपाठ , विशेष कार्यक्रम , व्हरांडा , विद्यार्थ्यांच्या कामाचे प्रदर्शन , विशेष कार्यक्रम रेकॉर्ड , मध्यंतर , शालेय पोषण आहार , पिण्याचे पाणी , हात धुण्याची सुविधा , ग्रंथालय , आयसीटी लॅब , खेळाचे मैदान , शौचालये , शालेय दप्तर , परीक्षा विषयक दस्तऐवज , शिक्षक प्रमाणपत्रे , पुरस्कार , लेखी तक्रारी , विद्यार्थी लिखित कामे , अभ्यासक्रम नियोजन , गृहकार्य तपासणी , गृहकार्य / स्वाध्याय यांना शिक्षकांनी दिलेल्या लेखी सूचना , विद्यार्थ्यांच्या पुढील सुधारणेसाठी दिलेले काम इत्यादी विषयावर सखोल मार्गदर्शन केले. शाळेमध्ये शालेय सुरक्षा समिती असायला हवी. तसेच त्याचा तक्ता बोर्ड दर्शनी भागात लावायला हवा. तक्रारपेटी आठ दिवसांनी एकदा उघडायला हवी. शक्यतो शनिवारी उघडावी असे पुस्तकात नमूद आहे. त्याचप्रमाणे गणित पेटी , विज्ञानपेटी , सूचना पेटी , प्रश्नपेटी ( प्रश्नपेढी नव्हे ) , अमलीपदार्थ मुक्त शाळा , अग्निशामक यंत्र , CCTV नोंदी , आपत्तीकालीन यंत्रणा , त्यांचे संपर्क क्रमांक , वैद्यकीय सेवा क्रमांक , शिक्षकांचे चारित्र्य प्रमाणपत्र , प्रथमोपचार पेटी , उत्कर्षा प्रशिक्षण आणि त्या संदर्भात द्यावयाच्या सेवा , विद्यार्थी संसद / बालसभा / मंत्रिमंडळ , पालक संपर्क क्रमांक यादी , पालक भेट वही इत्यादी आणि SQAAF संदर्भात ठेवावयाच्या दस्तऐवजांवर चर्चा करण्यात आली. 

यानंतर मा. हर्याणसर यांनी ‘ समग्र प्रगतिपत्रक ’ संदर्भात स्तरनिहाय स्वरुप स्पष्ट केले. यामध्ये स्तरनिहाय वेगवेगळी HPC ( Holistic Progress Card ) असणार आहेत. जाणीवजागृती , संवेदनशीलता , सर्जनशीलता या क्षमतांवर कामगिरीचे स्तर तीन प्रकारचे असणार आहेत. प्रवाह , पर्वत आणि आकाश अशी त्या तीन कामगिरी स्तरांची नावे आहेत. शिक्षकांचा प्रतिसाद मध्ये अनेक प्रकारची माहिती वर्णनात्मक पद्धतीने लिहावी लागणार आहे. स्वयंमूल्यांकन , सहाध्यायी मूल्यांकन सुद्धा असणार आहे. तसेच यात एक बाब अत्यंत वेगळी असणार आहे ती म्हणजे पालकांचा प्रतिसाद. पालकांच्या निरीक्षणाप्रमाणे त्यात टिप्पणी असणार आहे. आणखी काही गोष्टी असणार आहेत. ज्या उद्याच्या शेवटच्या दिवशी स्पष्ट केल्या जाणार असल्याचे मार्गदर्शकांनी सांगितले. रुचकर भोजनानंतर आजच्या दिवसाचे प्रशिक्षण पूर्ण झाले. समग्र प्रगती पत्रकाची धास्ती घेऊन अजिबात चालणार नाही. तो विद्यार्थ्यांच्या प्रगतीचा आदर्श आरसा असणार आहे. 

🔵प्रवीण कुबल