🔴 प्रशिक्षणाचा पहिला दिवस

 🔴 प्रशिक्षणाचा पहिला दिवस

           मंगळवार दिनांक १८ मार्च २०२५ रोजी ‘ शिक्षक क्षमतावृद्धी प्रशिक्षण २. ० ’ च्या दुसऱ्या टप्प्यातील प्रशिक्षणाला सुरुवात झाली. आज प्रशिक्षणाचा पहिला दिवस होता. बरोबर नियोजनाप्रमाणे सकाळ सत्रात प्रशिक्षणाला सुरुवात झाली होती. आमचे मार्गदर्शक आधीच आमची वाट पाहत असलेले दिसले. त्यांनी आपली तयारी सुरु केली होतीच. व्यासपीठावर वरिष्ठ शिक्षकांना बसण्यासाठी विनंती करण्यात आली. प्रातिनिधिक स्वरुपात काही ज्येष्ठ श्रेष्ठ शिक्षक आणि शिक्षिका आणि तज्ज्ञ मार्गदर्शक यांच्या वतीने सरस्वती मातेला पुष्पहार अर्पण करुन दिपप्रज्वलन करुन प्रशिक्षणाचे औपचारिक उदघाटन करण्यात आले. त्याप्रसंगी सन्मा. सावंतसर , मा. अत्तारसर , मा. ठाकूर मॅडम यांनी आपले विचार मांडले. रविंद्रनाथ टागोर त्याकाळात म्हणाले होते ते अजूनही आणि पुढेही बरोबरच असणार आहे. त्यांनी म्हटले होते , “ एक प्रज्वलित दिवाच दुसऱ्या दिव्याला प्रकाशमान करू शकतो ”. त्याप्रमाणे प्रत्येक मान्यवरांनी प्रशिक्षण हि काळाची गरज असल्याचे प्रामुख्याने स्पष्ट केले. सर्व मान्यवरांचे प्रशिक्षण आयोजकांच्या वतीने पुष्पगुच्छ देऊन यथोचित स्वागत करण्यात आले. 

  मा. राठोड सर यांनी पहिल्या व्याख्यानाला सुरुवात केली. अस्खलित मराठीत बोलत त्यांनी प्रशिक्षणाची व अभ्यासक्रमाची पूर्वपीठिका सांगितली. मुदलियार आयोग , कोठारी आयोग , राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण , क्षमताधिष्ठीत अभ्यासक्रम आणि राष्ट्रीय अभ्यासक्रम आराखडा इत्यादी बदल होत गेलेल्या सर्व अभ्यासक्रमांबाबत तपशीलवार माहिती देत आपले व्याख्यान अतिशय उत्तम प्रकारे सादर केले. त्यामध्ये त्यांनी काही उदाहरणे दिली. गणित , विज्ञान विषयक उदाहरणे देताना त्यांना काही प्रश्न विचारून प्रशिक्षणार्थींना बोलते केले. त्यांनी प्रशिक्षणाची उद्दिष्टे सांगितली आणि प्रशिक्षणानंतर फलनिष्पत्ती काय असायला पाहिजे तेही सांगितले. 

  त्यानंतर मा. हर्याण सर यांनी आपल्या सुंदर शैलीत व्याख्यान घेतले. सहावी ते बारावी पर्यंत शिकविणाऱ्या शिक्षकांचे प्रशिक्षण असल्याने कनिष्ठ महाविद्यालयाला शिकविणारी प्राध्यापक मंडळी आमच्यासोबत आहेत या गोष्टीचा जिल्हा परिषद शाळेत शिकविणाऱ्या आमच्यासारख्या शिक्षकांना खूप आनंद होता. हे असे पहिल्यांदा घडले असावे . त्यामुळे हे प्रशिक्षण खूप आगळेवेगळे असणार याबद्दल खात्रीच झाली. त्यांनी व्याख्यानाच्या सुरुवातीपासून शेवटपर्यंत विविध किस्से आणि शिक्षणातील गोड गमती सांगत प्रशिक्षणार्थ्यांना खिळवून ठेवले. त्यांनी पायाभूत स्तर , पूर्वतयारी स्तर , पूर्वमाध्यमिक स्तर आणि माध्यमिक स्तर सांगितले. बालवाटिका बाबत आणि अंगणवाडी शिक्षिका यांच्या या प्रशिक्षणाबाबत काही प्रशिक्षणार्थींनी प्रश्न उपस्थित केले. त्यांनाही व्याख्यात्यांनी समर्पक उत्तरे देऊन त्यांच्या शंकांचे निरसन केले. प्रोजेक्टरचा वापर करून आधुनिक पद्धतीने शिकवत असल्याने आनंद होत होता. 

  त्यानंतर मा. मुद्राळे मॅडम यांनी पाढ्यांनी सुरुवात केली. सर्वांनी दिलेल्या वेळेत जास्तीत जास्त पाढे लिहिण्याचा प्रयत्न केला. जास्त पाढे लिहू शकणाऱ्या प्रशिक्षणार्थ्यांचे कौतुक करण्यात आले. पंचकोश म्हणजे काय ते समजावून सांगितले. अन्नमय कोष , प्राणमय कोष , विज्ञानमय कोष , मनोमय कोष आणि आनंदमय कोष या पाचही कोषांची माहिती दिली. आपण या पाचही कोशांचा उपयोग आपल्या अध्यापनात करत असतो याबद्दलही सांगितले. यापुढे यांचा जाणीवपूर्वक वापर करावा असेही त्यांनी सांगितले. शिक्षणाची लक्ष्ये , अभ्यासक्रमाची ध्येये , क्षमता आणि अध्ययन निष्पत्ती या चारही बाबींचा पुन्हा पुन्हा पुनरुच्चार होताना दिसत होता. 

  काही वेळेसाठी ऑनलाईन स्वरूपात गुगल फॉर्मवर पूर्वचाचणी सोडविण्यासाठी देण्यात आली. सर्वांनी ती सोडवली. सर्वांना नाश्ता देण्यात आला. थोड्यावेळेची छोटी सुट्टी देण्यात आली. 

  पुन्हा मा. राठोडसर यांनी आपल्या आजच्या शेवटच्या चौथ्या तासिकेला सुरुवात केली. त्यांनी त्यात शिक्षणाच्या लक्ष्यांपासून अध्ययन निष्पत्तीपर्यंतच्या सर्व गोष्टी स्पष्ट केल्या. अभ्यासक्रमाची ध्येये अधिक ठळक केली. शारीरिक विकास , सामाजिक , भावनिक , नैतिक विकास , बोधात्मक विकास , भाषा व साक्षरता विकास , सौंदर्यदृष्टी आणि सांस्कृतिक विकास , आत्मिक विकास यावर अधिक माहिती दिली. 

  आजचा दिवस अतिशय खेळीमेळीच्या वातावरणात पार पडला. सर्व तज्ज्ञ मार्गदर्शक , संयोजक आणि प्रशिक्षणार्थी यांचे आभार. 

लेखन : प्रवीण कुबल