पहिलीच्या शिक्षकांसाठी बहुआयामी प्रशिक्षण : राष्ट्रीय अभ्यासक्रम आराखडा 2024 नुसार संपन्न होणार

पहिलीच्या शिक्षकांसाठी बहुआयामी प्रशिक्षण : राष्ट्रीय अभ्यासक्रम आराखडा 2024 नुसार संपन्न होईल

राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 (NEP 2020) आणि बालवाडी तसेच पायाभूत स्तरासाठीच्या राष्ट्रीय अभ्यासक्रम आराखडा 2024 (National Curriculum Framework for Foundational Stage - NCF-FS 2024) च्या अंमलबजावणीच्या दृष्टीने, इयत्ता पहिलीच्या शिक्षकांसाठी एक महत्त्वपूर्ण आणि बहुआयामी प्रशिक्षण आयोजित केलेले आहे. हे प्रशिक्षण शिक्षकांना नव्या शैक्षणिक दृष्टिकोनानुसार अध्यापन करण्यास सक्षम बनवेल, अशी अपेक्षा आहे.

मिळालेल्या माहितीनुसार, हे प्रशिक्षण एकूण सात महत्त्वाच्या विषयांवर आधारित असेल, जे विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासावर भर देतील.

प्रशिक्षणातील प्रमुख विषय आणि त्यांचे महत्त्व:

 * SCF-FS 2024 (राष्ट्रीय अभ्यासक्रम आराखडा - पायाभूत स्तर 2024):

   * या सत्रात शिक्षकांना SCF-FS 2024 ची सखोल ओळख करून दिली जाईल. पायाभूत स्तरावरील (बालवाडी ते इयत्ता दुसरी) शिक्षणाचे उद्दिष्ट, स्वरूप आणि या आराखड्यामागील मुख्य तत्त्वे स्पष्ट केली जातील. खेळावर आधारित शिक्षण, अनुभवात्मक शिक्षण आणि बहुभाषिक शिक्षणावर कसा भर द्यावा, यावर विशेष मार्गदर्शन केले जाईल.

 * मूल्यमापन व IIPC पार्श्वभूमी व नमुना (Assessment & IIPC Background and Format):

   * विद्यार्थ्यांचे सातत्यपूर्ण आणि सर्वंकष मूल्यमापन (Continuous and Comprehensive Evaluation - CCE) कसे करावे, यावर प्रशिक्षण दिले जाईल. केवळ ज्ञानाचे नाही, तर कौशल्ये आणि वृत्तीचे मूल्यमापन कसे करावे, यावर भर दिला जाईल. तसेच, Individualized Instructional Plan for Children (IIPC) म्हणजे वैयक्तिकृत अध्ययन योजना कशी तयार करावी आणि प्रत्येक मुलाच्या गरजेनुसार शिक्षण कसे द्यावे, याचा नमुना आणि पार्श्वभूमी समजावून सांगितली जाईल.

 * भाषा शिक्षण (Language Education):

   * या विभागात मुलांना प्रभावीपणे भाषा कशी शिकवावी, यावर मार्गदर्शन केले जाईल. यामध्ये ऐकणे, बोलणे, वाचणे आणि लिहिणे या चार कौशल्यांवर लक्ष केंद्रित केले जाईल. बहुभाषिकतेला प्रोत्साहन देणे, मातृभाषेचे महत्त्व आणि दुसरी भाषा शिकवण्याच्या प्रभावी पद्धती यावर चर्चा केली जाईल. कथाकथन, गाणी, खेळ आणि नाट्यीकरण यांसारख्या साधनांचा वापर कसा करावा, हे शिकवले जाईल.

 * गणित शिक्षण (Mathematics Education):

   * गणिताची भीती कमी करून मुलांना ते मनोरंजक आणि सोपे कसे वाटेल, यासाठीच्या पद्धती या सत्रात शिकवल्या जातील. संख्याज्ञान, मूलभूत अंकगणितीय संकल्पना, आकार, मापन आणि तर्कशक्तीचा विकास कसा करावा, यावर भर दिला जाईल. दैनंदिन जीवनातील उदाहरणे वापरून गणित शिकवण्यावर विशेष लक्ष दिले जाईल.

 * कला शिक्षण (Art Education):

   * कला शिक्षणाद्वारे मुलांच्या कल्पनाशक्ती, सर्जनशीलता आणि सौंदर्यदृष्टीचा विकास कसा करावा, हे या सत्रात शिकवले जाईल. चित्रकला, हस्तकला, संगीत, नृत्य आणि नाट्यकला यांसारख्या विविध कला प्रकारांचा शिक्षणात कसा समावेश करावा, यावर मार्गदर्शन केले जाईल.

 * आरोग्य व शारीरिक शिक्षण (Health and Physical Education):

   * मुलांच्या शारीरिक विकासाबरोबरच त्यांच्या आरोग्याची काळजी घेण्यावर या सत्रात भर दिला जाईल. योगासने, मूलभूत व्यायाम, खेळ आणि आरोग्यदायी सवयींबद्दल माहिती दिली जाईल. स्वच्छतेचे महत्त्व आणि सुरक्षिततेचे नियम याबाबत मुलांना कसे शिकवावे, यावर मार्गदर्शन केले जाईल.

 * कार्य शिक्षण (Work Education):

   * कार्य शिक्षण म्हणजे मुलांना व्यावहारिक कौशल्ये आणि दैनंदिन जीवनातील कामांची ओळख करून देणे. या सत्रात स्थानिक कला, हस्तकला, बागकाम, स्वयंपाकघरातील सोपी कामे आणि सामुदायिक सेवा यांसारख्या कार्यांचा अभ्यासक्रमात समावेश कसा करावा, यावर चर्चा केली जाईल. यामुळे मुलांमध्ये स्वावलंबन आणि श्रमप्रतिष्ठेची भावना वाढीस लागेल.

हे प्रशिक्षण शिक्षकांना राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरणाच्या उद्दिष्टांनुसार विद्यार्थ्यांना पायाभूत स्तरावर उत्तम शिक्षण देण्यासाठी आवश्यक असलेली सर्व साधने आणि ज्ञान पुरवेल. या प्रशिक्षणातून तयार होणारे शिक्षक भविष्यातील पिढीला अधिक सक्षम आणि स्वावलंबी बनवण्यासाठी महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावतील.