🔴 आमची कर्त्या-करवती आत्या: भागिरथीची गौरवगाथा

🔴 आमची कर्त्या-करवती आत्या: भागिरथीची गौरवगाथा

         आमच्या पाच आत्यांपैकी हिवाळे गावची भागिरथी आत्या म्हणजे आमच्या घराचा आधारस्तंभ. नरडवे, वेरळ आणि कलमठ येथील दोन आत्यांसोबतच, हिवाळे गावच्या या आत्याने पुरुषांच्या खांद्याला खांदा लावून कष्ट उपसले. शेतीत नांगरणीशिवाय इतर सर्व कष्टाची कामे त्यांनी लीलया केली. त्यांची कष्ट करण्याची क्षमता पाहून चांगले चांगले लोक थक्क होत असत.

          त्या उन्हाळी-पावसाळी शेती करून 'जय किसान'चा नारा देणाऱ्या शेतकऱ्यांच्या माता म्हणून पंचक्रोशीत सुपरिचित होत्या. वेतकामात तर त्या इतक्या तरबेज होत्या की टोपल्या, इरली, सूप, रवळी आणि डाळी यांसारखी सर्व आयुधाने त्या स्वतः बनवत असत. रानातून लाकूडफाटा आणण्यापासून ते रात्री-अपरात्री कोणाला आजारपण आल्यास मदतीला धावून जाण्यापर्यंत, प्रत्येक प्रसंगी त्या मदतीसाठी तत्पर असायच्या. पावसाळ्यात पादचाऱ्यांना अडचणीतून सुखरूप बाहेर काढणाऱ्या आणि त्यांना घरी पोहोचवणाऱ्या त्या सर्वांच्या लाडक्या माता होत्या.

🔸माझ्या आठवणीतील हिवाळे

         मी शाळेत असताना सुट्ट्यांमध्ये हिवाळे हे माझे माहेरघर बनले होते. नदीत पोहण्याचा आनंद घेण्यासाठी मी नेहमीच हिवाळ्याला जायला एका पायावर तयार असायचो. तिथे माझी अनेक बालमित्रमंडळी होती. माझी बहीण सुगंधीचे लग्न आत्याच्या मुलाशी, लक्ष्मण ऊर्फ बबन कदम हिवाळेकर यांच्याशी झाल्याने हिवाळे गाव माझ्यासाठी आणखीनच लाडके झाले. कॉलेज संपेपर्यंत दरवर्षी मे महिन्यात माझी हिवाळ्याला हजेरी असायची. तिथे सर्व मित्रांसोवेत खेळण्याचा आणि आंबे, करवंदे, फणस, भाजलेले काजूगर यांचा आस्वाद घेण्याचा आनंद काही औरच होता.

          मी वैभववाडी तालुक्यातील तिथवली येथे शिक्षक म्हणून कार्यरत असताना, २० जुलै १९९१ रोजी माझ्या आत्याचे निधन झाले. माझ्यासाठी तो एक मोठा धक्का होता. पण नियतीचा खेळ बघा, अवघ्या सात दिवसांनी, २७ जुलै १९९१ रोजी, माझी पत्नी अक्षता सर्पे यांची शिक्षक म्हणून हिवाळे शाळा क्र. १ येथे नेमणूक झाली. ती शाळेत हजर झाली आणि पुढे त्याच घरात राहायला लागली. डिसेंबर १९९१ मध्ये मी वैभववाडीहून बदली करून हिवाळे शाळा क्र. १ येथे आलो आणि जवळपास २००७ पर्यंत त्याच शाळेत शिक्षक म्हणून कार्यरत होतो. माझा मुलगा शेखरने पाचवीपर्यंतचे शिक्षण हिवाळे येथेच घेतले. माझ्या पत्नीचे बंधू प्रकाश कदम यांनीही काही वर्षे त्याच शाळेत शिक्षक म्हणून काम केले, नंतर ते मुंबईत बँकेत रुजू झाले.

🔹आत्याच्या वारशाचे सोनेरी पान

         माझ्या आत्याला एकच मुलगा, जो माझा मेहुणाही आहे. ते मुंबई महानगरपालिकेत माळी खात्यातून सेवानिवृत्त झाले आहेत. ते एक अष्टपैलू व्यक्तिमत्त्व असून, कवी आणि नाट्यदिग्दर्शक म्हणून त्यांनी मुंबईत नावलौकिक मिळवला आहे. आत्याची नातवंडे पदवीधर आणि पदव्युत्तर आहेत, आणि विशेष म्हणजे, ती सर्व माझी विद्यार्थी आहेत! चेतन आयटीमध्ये आहे आणि अजयने बीएड केले आहे; दोघेही नाट्यकलेत निष्णात आहेत. उज्ज्वला नात शिक्षक असून ती माझी सून आहे. अशा प्रकारे मी आत्याच्या दोन नाती-भाची आणि सून-यांचे संगोपन करत आहे.

          गोरगरिबांची मायाळू माता असलेल्या आमच्या आत्याची गाथा शब्दात कशी वर्णू? त्यांच्या ३४ व्या स्मृतिदिनी या कर्त्या-करवती आत्यास विनम्र अभिवादन आणि भावपूर्ण आदरांजली!

लेखन: कवी श्री. उदय सर्पे, कसवण (सेवानिवृत्त शिक्षण विस्तार अधिकारी)